Xwé > Xota lɛ > Tíín

Sunví wè e ɖò azɔ̌xwé nǔnywɛ xwitixwiti tɔn lɛ mɛ é: Lee è na sɔ́ nǔ e è nɔ bɛ́ ɖò kɛkɛví jí lɛ é kpo ee è nɔ sɔ́ dó bló mɔ̌to lɛ é kpo tɛntin gbɔn é

Mar 03, 2026

Ðò xɔgbigbá kpo dobanúnǔ dokunkun tɔn kpo mɛ ɖò égbé ɔ, macinu ɖaxó ɖaxó e jɛxa lɛ é xixo ɖò taji tawun bo na dó sixu bló bɔ azɔ̌ ɔ na yì ganji, bɔ akwɛzinzan na lɛ́ xɔ akwɛ. Hwenu e mɔ̌to e nɔ bɛ́ agban lɛ é kpo mɔ̌to e nɔ hɛn nǔ lɛ é kpo bǐ nɔ wà azɔ̌ taji ɖé ɖò azɔ̌ e è nɔ wà ɖò ayikúngban jí lɛ é mɛ é ɔ, linlin e wu è bló ye é kpo lè taji e ye nɔ mɔ lɛ é kpo gbɔn vo tawun. Macinu e ma sɔgbe ǎ é zinzan sixu zɔ́n bɔ è na hɛn azɔ̌ kpo ami kpo gblé. Égbé ɔ, mǐ na gbéjé macinu wè enɛ lɛ kpɔ́n ɖò ali e sɔgbe é nu.

 

1. Afɔdógběgbátɔ́ lɛ

Afɔkpa e nɔ bɛ́ agban lɛ é nɔ wà nǔ ɖi "hɛntɔ́" e nɔ yawu hɛn nǔ lɛ é ɖɔhun ɖò xɔgbigbázɔ́watɛn lɛ, bɔ è nɔ zán ye jɛ nukɔn nú nǔ e è nɔ bɛ́ dó kɔ́mɛ lɛ é, agbanhɛnkpo lɛ, kpo nǔ lɛ ɖiɖe yì fí ɖevo kpo. Mɔto ɖagbe ɖé na ɖó mɔ̌to e è tuùn ganji é ɖé, bɔ è na bló bɔ é na nɔ zán hlɔnhlɔn ganji bo na nɔ lɛ́ zán ami ganji, bɔ enɛ na zɔ́n bɔ akwɛ e è nɔ zán dó w’azɔ̌ na é na hwe d’eji.

Nǔ taji ɖevo wɛ nyí gannu ɔ. Nǔwukpikpé e gannu ɔ ɖó é kpo nǔwukpikpé e é ɖó bo na kun nǔ é kpo wɛ nɔ xlɛ́ bǎ e mɛ è sixu sɛ̀ tɛn ɖó ɖò tomɛyiyi ɖokpo mɛ é. Enyi è gɔ́ nú wezun e è nɔ kán é ɖé ɔ, enɛ nɔ zɔ́n bɔ è nɔ yawu hɛn nǔ lɛ yì ayikúngban e ɖò jlɔjlɔ jí é jí, bɔ enɛ nɔ zɔ́n bɔ azɔ̌ ɔ nɔ yì ganji.

 

2. Bulldozer e è nɔ xwedó é

Enyi agbanhɛnkpo lɛ wɛ nyí "hɛnhɛntɔ́ lɛ" ɔ, buldozer lɛ wɛ nyí hlɔnhlɔnzɔ́watɔ́ e ɖò xɔgbigbátɛn lɛ é, bo nɔ kpé nukún dó tagba syɛnsyɛn lɛ wu. Ye wɛ nɔ bló bɔ ayikúngban e gɔ́ngɔ́n lɛ é nɔ jlɔ́ bo nɔ lɛ́ ɖè ye síìn, bo nɔ ɖè ayikúngban e ɖò kɔ́mɛ lɛ é síìn, lobo nɔ hun fí yɔyɔ̌ lɛ. Lee ninɔmɛ azɔ̌wiwa tɔn lɛ syɛn sɔ́ é ɔ, mɔ̌ wɛ è nɔ ɖè lè yetɔn lɛ xlɛ́ gbɔn é nɛ. Ðò lee è bló buldozer lɛ gbɔn é linu ɔ, è bló nú ninɔmɛ e nɔ byɔ nǔ gègě lɛ é sín bǐbɛ̌mɛ. Agbaza yetɔn e syɛn bo lɛ́ ɖó hlɔnhlɔn tawun é, boom e è hɛn lidǒ é kpo nǔ e nɔ w’azɔ̌ é kpo sixu dɛ ɖò agban kpinkpɛn e è nɔ hɛn wá lɛ é nu ɖò xɔgbigbá hwenu, bo na zɔ́n bɔ ye na nɔ ayǐ kaka sɔyi. Hlɔnhlɔn yetɔn taji ɔ ɖò "hwǐ ɖagbe" yetɔn lɛ mɛ: hwǐ jlɔjlɔ-e nɔ jlɔ́ é ɖó hlɔnhlɔn kunkun tɔn syɛnsyɛn, bo nɔ kpéwú bo nɔ hɛn kɔ́ syɛnsyɛn lɛ; hwǐ e cí U- ɖɔhun é ɖó hlɔnhlɔn ɖaxó, bo nyɔ́ zán nú nǔ e ɖò mǔ lɛ é ɖi kɔ́ kpo kɔ́ kpo sín ɖiɖe yì fí línlín -; nú ninɔmɛ bunɔ ɖé lɛ ɔ, è sixu ɖyɔ ɛ dó hwǐ e ɖó ɖiɖe akpáxwé-U- tɔn é jí alǒ hwǐ e nɔ dɔn kɔ́ é ɖé jí, bo na dó sixu huzu sɔgbe xá ninɔmɛ lɛ ganji. Nǔwukpikpé e ye ɖó ɖò ali jí é lɔmɔ̌ ɖó jlɛ̌ ǎ. Ayikúngban e ɖò dò tawun é nɔ zɔ́n bɔ ye nɔ tɛ́ dó ayikúngban e mɛ kɔ́ gɔ́ é alǒ ayikúngban e bɔ é jí bɔ é nɔ bɔwǔ ǎ, bɔ enyi è gɔ́ nú nǔwukpikpé e ye ɖó bo nɔ xá só jí é ɔ, ye sixu yì nukɔn tlolo gbɔn ayikúngban e jí è ma ko bló nǔ ɖebǔ ɖè ǎ é kpo gle e è ma ko bló ɖ’ayǐ ǎ lɛ é kpo mɛ, bɔ enɛ nɔ zɔ́n bɔ ye nɔ nyí “axɔsu sókanmɛ tɔn” e è ma sixu xò nǔ kpɔ́n dó wutu tɔn ǎ é.

 

" Amɔ̌, xɔgbigbázɔ́ ɔ nyí nǔ e mɛ ɖokpo géé nɔ wà é gbeɖé ǎ. Ye mɛ wè lɛ nɔ gɔ́ nú yeɖée, ɖokpo ɖokpo ɖó hlɔnhlɔn tɔn, bo nɔ w’azɔ̌ ɖó kpɔ́ bo nɔ sɔ́ dòdó syɛnsyɛn ɖé ɖó te nú nukɔnyiyi syɛnsyɛn xɔgbigbázɔ́ lɛ tɔn.

Sɔ́ nǔkanbyɔ lɛ sɛ́dó